احیای بیمه ایرانی
ضرورت تشکیل یک نهاد بیمهای تخصصی را میتوان به شرح ذیل بیان کرد: بیمههای تجاری فعلی کافی نیستند؛ چراکه در پوشش بیمهای محدود و متناسب با خطرات موجود در این منطقه ریسک بالاتری را به همراه دارند و مسلما هزینه بالای بیمهای در نتیجه به هزینه مصرفکنندگان اضافه میشود. وجود نهاد بیمه قابل اتکا و تحت نظارت یک ارگان رسمی مسلح میتواند اطمینانخاطر را در مالکان کشتیها و شرکتهای کشتیرانی و شرکای آنها ایجاد کند و همچنین موجب استحکام روابط و تقویت ارتباطات شود. تضامینی که به واسطه بیمه ایجاد خواهد شد، میتواند به ثبات بازار جهانی نفت و کالا و همچنین حفاظت سرمایه سرمایهگذاران و تجار کمک کند.
اهداف و وظایف چنین نهاد بیمهای میتواند شامل تامین امنیت و پوشش بیمهای جامع برای کلیه شناورهای تحت پوشش در تنگه هرمز، شناسایی و ارزیابی ریسکها و خطرات، ارائه طرحهای پوششی تخصصی در شرایط فورس ماژور (جنگ، تروریسم، دزدی دریایی و...) تشکیل صندوقهای پوششی، امکان رایزنی در مواقع بحرانی، ارائه خدمات لجستیک، امداد رسانیها و ارسال کمک در صورت وقوع حادثه، تعامل با سازمانهای بینالمللی و رعایت اصل عدم تبعیض و شفافیت بهدلیل همراستایی با اصول تجارت جهانی باشد. این نهاد میتواند در قالب نهاد دولتی یا تعاونی با مشارکت بیمه مرکزی ایران باشد و قوانین و مقررات را توسط دولت ایران با همکاری مجامع بینالمللی تنظیم کنند. این نهاد بیمه میتواند در زمینه هماهنگیهای امنیتی و سیستمهای پایش و رصد از طریق نیروهای دریایی نهاد نظامی، تضامین را افزایش و ریسکها را کاهش دهد. مزایای تشکیل این نهاد مواردی از قبیل افزایش امنیت حملونقل و کاهش خطرات، کاهش هزینههای بیمهای بهدلیل بودن این نهاد تحت نظارت دولت حاکم بر آبهای تنگه هرمز، تثبیت جایگاه ایران بهعنوان تامینکننده امنیت در منطقه، ایجاد محیط امن برای سرمایهگذاری و پروژههای حملونقلی و دریایی و لجستیک، توسعه و تسهیل اقتصادی در تجارت دریایی و بسترسازی در تشکیل توافقات دوجانبه، چندجانبه در راستای گسترش تجارتهای برون مرزی خواهد بود.
این مسیر چالش و راهکارهایی دارد که مقدمه راهکارها تثبیت و تقویت قدرت ایران در مالکیت تنگه هرمز و توان نظامی و تکنیکهای دیپلماسی است. یکی از چالشهای ابتدایی ملاحظات سیاسی و بینالملل است که قطعا نیاز به همراهی بینالمللی دارد. از سوی دیگر، چالشهایی چون تامین مالی اولیه و سرمایهگذاری پایدار، جلب اعتماد و اطمینان شرکتهای کشتیرانی و بهدست آوردن پذیرش بینالمللی و همکاری با سایر بیمههای بزرگ در جهان نیز وجود دارد.
بهطور کلی میتوان به واسطه یک دیپلماسی فعال و متناسب با نیازها، یک نهاد بیمه جدید تشکیل داد که در نهایت به سرمایهای برای کشور تبدیل شود. یک بیمه بومی تحت نظارت ایران میتواند مفیدتر از بیمههای دور از آبهای تحت حاکمیت سرزمینی ایران عمل کند.
* کارشناس حقوق تجارت بینالملل
