اخبار اقتصاد جهان

جنگ خاورمیانه و تشدید رقابت ژئوپلیتیک میان واشنگتن و پکن، بار دیگر آسیب‌پذیری‌ها و نقاط قوت اقتصاد چین در برابر شوک‌های خارجی را آشکار کرده است. چین طی سال‌های اخیر برای کاهش وابستگی‌های راهبردی خود برنامه‌ریزی کرده، اما تداوم بحران‌ها نشان می‌دهد که امنیت مالی این کشور همچنان در معرض فشارهای بیرونی قرار دارد. داده‌ها نشان می‌دهند که مهم ترین نقطه آسیب‌پذیر پکن طی بحران خاورمیانه، نه از ناحیه انرژی، بلکه وقوع بحران مالی جهانی و کاهش تقاضا برای کالاهای چینی رخ می‌دهد.

طلا در معاملات روز جمعه بدون نوسانات معنادار بوده و در مسیر چهارمین هفته‌ی صعودی پیاپی قرار گرفت. این روند بازتابی از امیدها به توافق صلح میان آمریکا و ایران و کاهش نگرانی‌ها درباره‌ی تورم و نرخ‌های بهره است.

با تشدید تنش‌ها در خاورمیانه، صندوق بین‌المللی پول از ورود اقتصاد جهان به فاز جدیدی از نااطمینانی‌ها خبر می‌دهد. برخی کشورها از جمله ایران، قطر و اروپا با عمیق‌ترین ضربه‌ها روبه‌رو می‌شوند. در مقابل هند و روسیه از محل افزایش قیمت انرژی و تغییر سیاست‌های تجاری منتفع می‌شوند.

قیمت طلا روز چهارشنبه بالای سطح ۴۸۰۰ دلاردر هر اونس معامله شد. امید به اینکه آمریکا و ایران بتوانند به توافقی برای پایان‌دادن به درگیری برسند، نگرانی‌ها از یک شوک تورمی ناشی از انرژی را کاهش داده و به تقویت طلا کمک کرده است.

واشنگتن محاصره دریایی را اهرم فشاری کوتاه‌مدت توصیف می‌کند؛ اما در منطق بازار جهانی، چنین اقدامی به‌معنای کاهش خوراک صنایع و کندی رشد اقتصاد تعبیر می‌شود. اختلال در ترافیک خلیج‌فارس، ریسک رکود در اقتصادهای بزرگ و کوچک را تقویت می‌کند.

تولید ناخالص داخلی بحرین در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال ۲۰۲۴ ۳.۵ درصد رشد داشته است.بر اساس داده‌های منتشر شده تولید ناخالص داخلی حقیقی این کشور در سال ۲۰۲۵ به ۱۵ هزار و ۷۰۹‌میلیون دینار رسید. این رقم در سال ۲۰۲۴ معادل ۱۵ هزار و ۱۸۱‌میلیون دینار بود.

سناریوی محاصره دریایی ونزوئلا، بار دیگر دونالد ترامپ را به اجرای این ایده در ایران ترغیب کرده است. اگرچه محاصره مسیرهای آبی ونزوئلا اثر محسوسی بر بازارهای بین‌المللی برجای نگذاشت، اما اجرای چنین سیاستی در قبال ایران می‌تواند به اختلالی گسترده در اقتصاد جهانی منجر و به چالشی پرهزینه‌ برای ایالات متحده و شرکایش تبدیل شود. چنین اقدامی به‌سرعت سطح تنش‌های ژئوپلیتیک را افزایش و منطقه را در مسیر یک بحران گسترده‌تر قرار می‌دهد. ایران با در اختیار داشتن ابزارهای متنوع دریایی، قادر است پیامدهای این تنش را به فراتر از مرزهای خود بکشاند. افزایش ریسک در مسیرهای کشتیرانی، جهش نرخ بیمه نفتکش‌ها و تزریق نااطمینانی به زنجیره‌های تامین جهانی، تنها بخشی از هزینه‌هایی است که به اقتصاد جهانی تحمیل خواهد شد. نخستین پیامد این اقدام در قیمت جهانی نفت نمایان شده است و حتی فعال‌سازی مسیرهای جایگزین یا استفاده از ذخایر استراتژیک نیز قادر به جبران کامل اختلال در عرضه نخواهد بود. در این میان چین بیشترین آسیب را متحمل شده و ممکن است دسترسی خود را به حدود ۲۰درصد از واردات نفت خام از دست بدهد. این وضعیت نه‌تنها تجارت چین با ایران، بلکه تعاملات آن با کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس و عراق را نیز تحت فشار قرار می‌دهد. از سوی دیگر مسیرهای عبوری از ایران، یکی از مقرون‌به‌صرفه‌ترین گزینه‌ها برای ازبکستان و قزاقستان به‌عنوان دو اقتصاد اصلی آسیای مرکزی شناخته می‌شوند. در مقابل، وابستگی مستقیم ایالات متحده به اقتصادهای پیرامون خلیج‌فارس محدود بوده و سهم تجارت غیرنفتی این منطقه در مبادلات آمریکا تنها ۱.۵درصد است. همچنین برخلاف بحران دریای سرخ که با تغییر مسیر تجارت تا حدی مهار شد، هرگونه اختلال در خلیج‌فارس ماهیتی بنیادین‌تر داشته و می‌تواند همزمان عرضه انرژی و دسترسی به کالاهای حیاتی را در مقیاس جهانی مختل کند.

بیت‌کوین پس از آنکه ایالات متحده و ایران در مذاکرات صلح اسلام‌آباد به توافق نرسیدند، رشد روز شنبه را از دست داد و دوباره به زیر سطح ۷۲ هزار دلار سقوط کرد. بزرگ‌ترین رمزارز بازار که روز شنبه تا نزدیکی ۷۴ هزار دلار پیش رفته بود، در ساعات اولیه معاملات آسیایی تا کف روزانه ۷۱۱۶۸ دلار پایین آمد.

اقتصاددانان هشدار می‌دهند که پیامدهای اقتصادی جنگ دونالد ترامپ در خاورمیانه ممکن است سال‌ها ادامه داشته باشد. درحالی‌که رئیس‌جمهور و اعضای دولت او وعدهٔ بازگشت سریع به ثبات را می‌دهند، تحلیلگران صنعت می‌گویند بسته شدن تنگه راهبردی هرمز در خلیج فارس موجی از اختلالات ایجاد کرده که قیمت نفت و بنزین را به‌شدت بالا برده است. به عبارتی حتی اگر رفت‌وآمد از تنگه هرمز از سر گرفته شود و تولید نفت دوباره به مدار بازگردد، برخی پیامدهای این درگیری از جمله افزایش سطح پایه‌ای ریسک در خلیج فارس پابرجا خواهد ماند که اثر این پیامدها، افزایش هزینه حمل‌ونقل، سوخت و دیگر کالاهای اساسی است. همچنین تا اواخر مارس، هزینه مستقیم جنگ برای دولت آمریکا حدود ۲۵‌میلیارد دلار برآورد شده و هزینه‌های فراتر از آن روزانه حدود ۵۰۰‌میلیون دلار تخمین زده می‌شود.

در هفته معاملاتی پیش رو تحولات مربوط به مذاکرات آتش‌بس در جنگ خاورمیانه همچنان محرک اصلی نوسانات بازارها خواهد بود. کارشناسان تاکید می‌کنند که آتش‌بس فعلی شکننده‌ بوده و صادرات انرژی در منطقه هنوز به وضعیت عادی بازنگشته است.

پس از ۴۰ روز تهاجم مستقیم ایالات متحده و اسرائیل به ایران، آتش‌بس دو هفته‌ای شکننده‌ای با میانجی‌گری پاکستان برقرار شده است. با این حال این تنش کوتاه‌مدت به اندازه‌ای موثر بوده است که اقتصاد جهان را وارد فاز جدیدی کند. گزارش‌های جدید نهادهای معتبر نشان می‌دهد که این جنگ، رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) بسیاری از کشورها را در سال ۲۰۲۶ کاهش داده و تورم را به طور قابل‌توجهی افزایش خواهد داد.

روز جمعه تحرکات در بازارهای جهانی محدود بود؛ زیرا سرمایه‌گذاران پیش از مذاکرات حساس آمریکا و ایران در آخر هفته، سیگنال‌های متناقض از درگیری در خاورمیانه را دریافت کردند.

در سال ۲۰۲۵ یک اتفاق مهم در اروپا رخ داد که به اندازه اهمیت آن، بازتاب پیدا نکرد. دولت انگستان یک گروه ضربت جدید با مشارکت بانک‌هایی چون بارکلیز، لوید و HSBC در مجمع صنایع بریتانیا تاسیس کرد (UK Defense and Economic Growth Taskforce) که هدف آن کمک به رشد اقتصادی انگلستان با پشتیبانی صنایع و قابلیت‌های دفاعی آن عنوان شد. پیام این خبر به نظر روشن است: بریتانیا به دنبال رشد اقتصاد مبتنی بر جنگ است.

قیمت نفت خام روز چهارشنبه و در پی اعلام آتش‌بس دو هفته‌ای در خاورمیانه، سقوط کرد. بهای شاخص آمریکایی وست‌تگزاس اینترمدیت (WTI) که روز سه‌شنبه از مرز ۱۰۶ دلار نیز عبور کرده بود، بیش از ۱۵ درصد افت کرد و هنگام تنظیم این گزارش حوالی ۹۰ دلار معامله شد. در حال حاضر فضای کلی بازار تحت‌تاثیر امید به شکل‌گیری یک توافق پایدارتر قرار دارد.

صندوق بین‌المللی پول(IMF) هشدار می‌دهد که ناترازی در‌ حساب‌های جاری، دوباره در حال گسترش است. این روند می‌تواند رشد جهانی را شکننده کند و خطر بی‌ثباتی مالی را افزایش دهد. همچنین ادامه سیاست‌های کنونی به کاهش تولید در همه مناطق منجر خواهد شد.

دو مقام دولتی پاکستان اعلام کرده‌اند که این کشور قصد دارد در ماه جاری وامی به ارزش ۳.۵‌میلیارد دلار را به امارات متحده عربی بازپرداخت کند. این اقدام فشار تازه‌ای بر ذخایر ارزی وارد کرده و ممکن است به نقض تعهدات برنامه صندوق بین‌المللی پول بینجامد، چرا که تا ژوئن نیز موعد بازپرداخت ۱.۳‌میلیارد دلار اوراق یورو باند فرا می‌رسد. این بازپرداخت در حالی انجام می‌شود که اسلام‌آباد تلاش دارد ذخایر ارزی خود را تا پایان ژوئن بالای ۱۸‌میلیارد دلار نگه دارد. ذخایر بانک مرکزی اکنون حدود ۱۶.۴‌میلیارد دلار است و وام امارات معادل ۱۸ درصد این ذخایر است.

در پی گسترش تبعات اقتصادی جنگ، دولت‌های‌ قطر و امارات متحده عربی اقدام به طراحی بسته‌های حمایتی با هدف کاهش فشار بر خانوارها و کسب‌وکارها کرده‌اند. محور اصلی این طرح‌ها بر تعویق بازپرداخت وام‌ها و تسهیل دسترسی بانک‌ها به منابع نقدی متمرکز است.

بهای هر اونس طلا (XAU/USD) صبح دوشنبه با رشد ۰.۲ درصدی به ۴۶۶۰ دلار رسید.

پرسش جنجالی قالیباف درباره سهم باب‌المندب از تجارت جهانی، بار دیگر اهمیت این گلوگاه را برجسته کرده است. ادامه تنش‌ها نه‌تنها زنجیره تامین و بازار انرژی را مختل می‌کند، بلکه با اختلال در کانال سوئز و کاهش درآمد ارزی مصر، زمان سفر کشتی‌ها را تا ۲۰روز افزایش می‌دهد.

شاخص مدیران خرید مصر در مارس ۲۰۲۶ به ۴۸ واحد کاهش یافت. این رقم نسبت به ۴۸.۹ واحد در فوریه پایین‌تر بوده و کمترین سطح از آوریل ۲۰۲۴ محسوب می‌شود. فعالیت بخش خصوصی غیرنفتی همچنان در مسیر انقباض باقی مانده است که با میانگین بلندمدت شاخص (۴۸.۲) همخوانی دارد. تولید و سفارش‌های جدید با سریع‌ترین آهنگ طی نزدیک به دوسال کاهش یافتند. جنگ در خاورمیانه با تضعیف تقاضا و تشدید فشارهای قیمتی در این ارقام نقش داشته است. در همین حال، خرید مواد اولیه پس از دو ماه کاهش، اندکی افزایش را تجربه کرد و سطح اشتغال نیز پس از تعدیل نیرو در اواخر سال گذشته به ثبات رسید. از منظر قیمتی، تورم هزینه‌های ورودی به بالاترین سطح طی ۱۸ ماه اخیر رسیده که عمدتا ناشی از رشد قیمت سوخت و مواد اولیه در پی جنگ و همچنین تقویت دلار آمریکا بود. قیمت فروش محصولات نیز با تندترین سرعت از مه ۲۰۲۵ بالا رفت، هرچند این افزایش همچنان ملایم و نزدیک به میانگین بلندمدت باقی مانده است.

ایران سال‌هاست که به دلیل قرار گرفتن بخشی از تنگه هرمز در آب‌های سرزمینی‌اش، رفت‌وآمد کشتی‌ها را رصد می‌کند؛ اما آنچه اکنون تغییر کرده، پیوند زدن این نظارت به دریافت هزینه عبور است. برای نخستین بار، تهران یک سازوکار رسمی ایجاد کرده که بر اساس آن، کشتی‌های عبوری باید «عوارض ترانزیت» پرداخت کنند.

یک سال پیش در تاریخ دوم آوریل ۲۰۲۵، دونالد ترامپ با در دست داشتن یک پلاکارد بزرگ وارد باغ رز کاخ سفید شد و سند «اعلام استقلال اقتصادی» را امضا کرد و آن را «روز آزادی» خواند. ترامپ وعده داد این اقدام آمریکا را ثروتمند می‌کند، کارخانه‌ها را دوباره فعال می‌سازد و جهان را وادار می‌کند سهم منصفانه خود را بپردازد.

طی هفته‌های اخیر تمرکز عمومی بر قیمت نفت و اخبار جنگ بوده، اما در این میان جهت اصلی بازار را بازده اوراق ۱۰ساله آمریکا مشخص می‌کند. دولت ایالات متحده در مقابل نوسانات بازار اوراق حساسیت بیشتری نسبت به نفت دارد و عبور بازده از ۴.۵درصد، بلافاصله واکنش سیاسی ایجاد می‌کند. به عبارتی در سی‌وششمین روز جنگ در خاورمیانه، خطر واقعی در بازار اوراق خزانه آمریکا پنهان شده و پرتنش‌ترین نقطه بازار نه نفت، بلکه بازار اوراق قرضه است.

قیمت نقره (XAG/USD) در معاملات آسیایی روز جمعه همچنان در محدوده منفی باقی ماند و حوالی ۷۳.۱۰دلار نوسان کرد. تقویت ارزش دلار آمریکا، که ناشی از افزایش تقاضای دارایی‌های امن است، فشار مضاعفی بر این فلز سفید وارد کرده و آن را برای خریداران خارجی گران‌تر کرده است. همزمان، تعطیلی «جمعه‌ نیک» نیز موجب کاهش حجم معاملات شده است.

شریان حیاتی اقتصاد آمریکا یعنی نظام پترودلار برای سال‌ها ستون فقرات هژمونی اقتصادی ایالات متحده بوده است. اگر این سیستم تضعیف شود، هزینه استقراض این کشور افزایش می‌یابد و خطر یک بحران بدهی در شرایط کندتر شدن رشد اقتصاد، جدی‌تر می‌شود. ادامه تنش‌های خاورمیانه می‌تواند صدها میلیارد دلار هزینه نظامی جدید ایجاد کند و رشد اقتصادی آمریکا را تا یک‌درصد کاهش دهد.

دنیای اقتصاد: در هفته‌های اخیر، تشدید تنش‌ها در خاورمیانه بازار سهام را دچار نوسان‌‌‌های شدید کرده است. از سوی دیگر سرایت جنگ به دیگر کشورهای خاورمیانه نیز اوضاع را پیچیده‌‌‌تر ساخته است. از زمان شروع درگیری، سرمایه‌‌‌گذاران تلاش کرده‌‌‌اند بفهمند این عملیات چه مدت ادامه خواهد داشت و پیامدهای آن در پایان چه خواهد بود. پیش‌‌‌بینی آینده در شرایط ژئوپلیتیک متشنج، به‌‌‌ویژه در کوتاه‌‌‌مدت، بسیار دشوار است؛ بنابراین سرمایه‌‌‌گذاران نباید تلاش کنند بر اساس این رویداد معامله کنند. با این حال، تاریخ نشان می‌دهد بازار در جنگ‌‌‌های گذشته برخلاف این اصل حرکت کرده است.

دنیای‌اقتصاد: وقتی یک درگیری شدت می‌گیرد، بازارهای مالی در عرض چند دقیقه واکنش نشان می‌دهند. این واکنش فقط ناشی از وحشت یا سفته‌بازی نیست؛ بلکه نوعی قضاوت جمعی درباره این است که ممکن است چه اتفاقی در ادامه رخ دهد. درگیری میان آمریکا، اسرائیل و ایران از روز ۹ اسفند آغاز شد و روز دوشنبه زمانی‌که بازارهای آسیایی باز شدند، قیمت نفت جهش شدیدی را تجربه کرد (افزایشی تا حدود ۱۳‌درصد به‌دلیل نگرانی از اختلال در عرضه.) شاخص‌های اصلی بورس در کشورهای خلیج‌فارس سقوط کردند و در برخی موارد، به‌دلیل نوسان شدید، معاملات متوقف شد. هم‌زمان، سرمایه‌گذاران به سمت دارایی‌های موسوم به «پناهگاه امن» حرکت کردند. قیمت طلا افزایش‌یافت و تقاضا برای ارزهای سنتی دفاعی مانند دلار آمریکا و فرانک سوئیس بالا رفت.این تحولات در نگاه اول شاید شبیه حرکات تصادفی بازار به‌نظر برسد اما در واقع شفاف‌ترین سیگنال‌هایی هستند که نشان می‌دهند سرمایه‌گذاران تا چه حد وضعیت خاورمیانه را جدی می‌دانند.

رشد ۱.۴درصدی تولید ناخالص داخلی سوئیس در سال۲۰۲۵ نشان می‌دهد اقتصاد این کشور سال را با آهنگی سریع‌تر از سال قبل پشت سر گذاشته است. بخش عمده این افزایش از تقاضای داخلی ناشی شد و مصرف خصوصی با رشد باثبات خود نقش تعیین‌کننده‌ای داشت. خانوارها در طول سال هزینه‌کرد قابل‌توجهی در حوزه‌هایی مانند کالاهای مصرفی، خدمات و مسکن داشتند و همین پایداری، ستون اصلی فعالیت اقتصادی باقی ماند. در مقابل، تجارت خارجی به رشد اقتصادی این کشور فشار وارد کرد. صادرات با سرعتی کمتر از میانگین تاریخی رشد کرد و واردات به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافت و همین شکاف، اثر خالص تجارت را منفی کرد. به عبارتی در سال۲۰۲۵، اقتصاد سوئیس بیش از آنکه از بازارهای جهانی نیرو بگیرد، بر مصرف و سرمایه‌گذاری داخلی تکیه داشت.

بازارها در آغاز معاملات روز جمعه با احتیاط حرکت کردند. این مساله به دلار آمریکا کمک کرد تا در برابر ارزهای رقیب مقاوم بماند و از فشار فروش دور شود. معامله‌گران در آستانه انتشار مجموعه‌ای از داده‌های مهم اقتصادی ترجیح می‌دهند ریسک‌پذیری خود را کاهش دهند و همین رفتار محتاطانه، نوسانات را محدود کرده است. در اروپا، توجه‌ها به آمار اولیه تورم ماه فوریه آلمان معطوف است. این داده‌ می‌تواند بر انتظارات سیاستگذاری بانک مرکزی اروپا اثر بگذارد و مسیر یورو را در کوتاه‌مدت تعیین کند. هم‌زمان، انتشار رشد اقتصادی کانادا در سه‌ماهه چهارم نیز برای معامله‌گران اهمیت دارد، زیرا می‌تواند مسیر دلار کانادا و ارزیابی کلی از سلامت اقتصاد این کشور را تحت‌تاثیر قرار دهد. مجموع این عوامل باعث شده دلار آمریکا در موقعیت نسبتا قدرتمندی باقی بماند.